Kies Nederlands Switch to English
Roze Spreeuw
Roodkeelnachtegaal
Hoogwoud


Even geduld...
Mijlpaal: 500 vogelsoorten in Nederland gezien

AMSTERDAM - Uit de laatste update van de vogelnamenlijst van de Dutch Birding Association blijkt in het Jaar van Biodiversiteit 2010 een mijlpaal van 500 vogelsoorten voor Nederland te zijn bereikt. Dit aantal is in de afgelopen twee eeuwen vastgesteld en minder makkelijk te tellen dan men misschien zou denken.

Dat het getal 500 momenteel stevig is gefundeerd blijkt uit publicatie van de laatste bijgewerkte lijst van waargenomen vogelsoorten in Nederland en het West-Palearctische gebied door samensteller Arnoud van den Berg op de website van de Dutch Birding Association (DBA). De versnelde groei van het aantal soorten op deze lijst in de laatste decennia is voor een deel te danken aan de oprichting in 1979 en ontwikkeling van de DBA. Met het tijdschrift Dutch Birding en de realisatie van vogelinformatiesystemen via onder meer mobiele telefoons en internet werd het op een populair-wetenschappelijke manier naar vogels kijken en de aandacht voor determinatie, verspreiding, voorkomen en taxonomie gestimuleerd. Een vogelaar die rond 1980 in totaal 300 vogelsoorten in Nederland had gezien was een spekkoper. Nu staat de teller van de persoon met de meeste soorten op 458, liefst 92% van het totaal.

Nieuwe toevoegingen aan de Nederlandse lijst in 2010 zijn dwaalgasten uit Amerika en Azie: Oosterse Tortelduif, Siberische Grijze Ruiter en Noordse Waterlijster. Bovendien telt vanaf dit jaar Amerikaanse Grote Stern mee, waarbij het gaat het om een waarneming uit 1978. Dat geeft al aan dat de lijst meer is dan alleen het simpele optellen van waargenomen vogelsoorten.

Wat wel en wat niet op de lijst komt hangt af van de beslissingen van de Commissie Dwaalgasten Nederlandse Avifauna (CDNA) en de Commissie Systematiek Nederlandse Avifauna (CSNA), beide ressorterend onder de DBA en de Nederlandse Ornithologische Unie (NOU). De ontdekkingen van bijvoorbeeld Noordse Waterlijster (Amerikaans), Oosterse Tortelduif (Aziatisch) en Kaspische Plevier (Aziatisch) veroorzaakten een grote toeloop van vogelaars, en deze dwaalgasten werden daardoor meer dan voldoende vastgelegd op beeld en geluid. De Amerikaanse Grote Stern stond weliswaar al 32 jaar op de Nederlandse lijst maar werd tot nu toe niet meegeteld omdat hij als 'ondersoort' en niet als soort te boek stond. Nieuwe inzichten voortkomend uit nieuw onderzoek hebben de CSNA echter doen besluiten deze vorm te ´promoveren´ tot soort.

Door veranderingen in wat we al dan niet 'soort' noemen kan de lijst van vogelsoorten soms dus langer worden, maar omgekeerd ook korter als een soort wordt 'gedegradeerd´ tot ondersoort. Ook kan door nieuw bewijs twijfel ontstaan over waarnemingen van een bepaalde zeldzaamheid in het verleden; die krijgt een herbeoordeling en kan dan van de lijst worden verwijderd.

Op de Nederlandse lijst staat een enkele vogelsoort die inmiddels wereldwijd als uitgestorven wordt beschouwd: de Dunbekwulp. Er bestaat geen twijfel dat deze soort werkelijk is gezien, want er ligt in musea als bewijs een tiental huiden van geschoten exemplaren. Van andere uitgestorven soorten, zoals de Reuzenalk, zijn hier weliswaar botten gevonden maar die dateren van langer dan twee eeuwen geleden.

Bij een waarneming van een zeldzaamheid speelt ook altijd de vraag of de betrokken vogel misschien uit een kooi kan zijn ontsnapt of met een schip meegevaren. Zelfs dwaalgastencommissies als de CDNA kunnen niet in alle gevallen zekerheid bieden over de herkomst van een zeldzaamheid, want er zijn veel waterwildcollecties, en het als huisdier houden van bijvoorbeeld roofvogels en uilen wordt steeds populairder. De vraag of een vogel wild of ontsnapt is, levert dan ook niet zelden verhitte discussies op.

Gijsbert van der Bent



Nieuwe vogelsoorten in Nederland de afgelopen vijf jaar:

2010:
Siberische Grijze Ruiter Tringa brevipes
Oosterse Tortel Streptopelia orientalis meena
Noordse Waterlijster Parkesia noveboracencis

2009:
Taigastrandloper Calidris subminuta
Kaspische Plevier Charadrius asiaticus

2008 was een geheel blanco jaar qua nieuwe vogelsoorten voor Nederland!

2007:
Spaanse Keizerarend Aquila adalberti
Kroonboszanger Phylloscopus coronatus

2006 was een topjaar:
Groene Reiger Butorides virescens
Amerikaanse Bosruiter Tringa solitaria
Dunbekmeeuw Chroicocephalus genei
Vale Gierzwaluw Apus pallidus
Rotszwaluw Ptyonoprogne rupestris
Italiaanse Kwikstaart Motacilla cinereocapilla
Zanggors Melospiza melodia


Vogelaars bij Oosterse Tortel te WargaDe sensationele ontdekking van een Oosterse Tortelduif midden in het rustieke Friese plaatsje Warga bracht in januari 2010 honderden vogelaars op de been, en betekende een nieuwe soort voor de Nederlandse lijst van vogelsoorten. (Foto: Gijsbert van der Bent)

18949 views

Reacties:

reactie
Door: pim wolf, maandag 14 februari 2011 23:54
Leuk stukje Gijs! Is het speciaal om de lezers in de UK het gevoel te geven dat we bij hun lijstjes in de buurt blijven dat onze Numer Een in de Engelse versie al op 460 soorten staat? If so, vergeefse moeite, bij hen staat de teller voor een echte toplijst al tientallen soorten voorbij ons nationale totaal.

groeten, pim
reactie
Door: Gijsbert van der Bent, dinsdag 15 februari 2011 00:53
Verdorie Pim, dat moeten we nog even rechtbreien! En inderdaad, proberen bij te blijven bij die Britten is vergeefse moeite.
reactie
Door: Gijsbert van der Bent, dinsdag 15 februari 2011 08:45
Ik ga er overigens wel van uit dat al die soorten op de Britse lijst ook bij ons zouden moeten kunnen. Ik zou dus nog meer even door vogelen als ik jou was. Telt natuurlijk voor ons allemaal. Op naar de 600 !
reactie
Door: Michel Veldt, dinsdag 15 februari 2011 09:54
In het lijstje met nieuwe soorten voor Nederland mist voor 2007 nog Killdeer. Verder een prima stuk!!

Groet Michel
reactie
Door: Ben Gaxiola, dinsdag 15 februari 2011 10:23
En voor 2010 mist de Siberische Grijze Ruiter
reactie
Door: Arjan van Egmond, dinsdag 15 februari 2011 10:52
De Killdeer was in april 2005.
reactie
Door: Garry Bakker, dinsdag 15 februari 2011 12:36
Bedankt voor de commentaren, deze zijn verwerkt.
reactie
Door: Michel Veldt, dinsdag 15 februari 2011 12:50
Ha, ik heb me laten leiden door "Keizerarend" maar in 2007 hadden we natuurlijk die andere Keizerarend. . .
reactie
Door: Frank Coenjaerts, dinsdag 15 februari 2011 13:58
De Amerikaanse Grote Stern uit '78 betrof een vondst; daarmee natuurlijk terecht op de NL-lijst, maar niet telbaar. Zijn er meer soorten uit deze categorie ?
reactie
Door: Ben Gaxiola, dinsdag 15 februari 2011 14:33
Bont Stormvogeltje, dacht ik.
reactie
Door: Gijsbert van der Bent, vrijdag 18 februari 2011 09:53
Een ieder zal begrijpen dat dit stukje geschreven is als ´persbericht´ ten behoeve van andere organisaties dan de DBA zelf. Naar aanleiding van het persbericht zijn her en der berichten in de media verschenen, tot in de VS aan toe. Niet altijd is 100 % recht gedaan aan de inhoud. Vandaar (en omdat het sowieso een leuk berichtje is) dat we gemeend hebben de persberichten ook op onze eigen website te zetten. Dat we de Siberische Grijze Ruiter bijna consequent vergeten zal wellicht te maken hebben met enige frustratie over het klassikaal missen van deze onverwachte toevoeging aan de lijst...

Je bent niet ingelogd, je moet ingelogd zijn om reacties te plaatsen.